Right to disconnect bill 2025

રાઇટ ટુ ડિસ્કનેક્ટ બિલ 2025’ – કામ પછીનો સમય હવે સાચો “મારો સમય”?

નવી દિલ્હી, તા. 9

આધુનિક કામકાજની દોડધામ વચ્ચે ઘર અને ઓફિસની રેખા ધીમે ધીમે અદૃશ્ય જેવી બની ગઈ છે. કામના કલાકો પૂરા થયા પછી પણ ઘણા કર્મચારીઓને કોલ, મેસેજ અને ઇમેઇલનો જવાબ આપવો પડે છે. આવી પરિસ્થિતિ બદલવા માટે લોકસભામાં તાજેતરમાં એનસિપીનાં સાંસદ સુપ્રિયા સુલેએ ‘રાઇટ ટુ ડિસ્કનેક્ટ બિલ 2025’ નામનું એક પ્રાઇવેટ મેમ્બર બિલ રજૂ કર્યું છે. આ બિલનો ઉદેશ્ય કર્મચારીને કામની બહાર પોતાનો અને પરિવારનો સમય સુરક્ષિત કરવાનો છે.

🔹 કામ પૂરૂં એટલે પૂરૂં – ‘ડિસ્કનેક્ટ’ કરવાનો હક્ક

બિલનું મુખ્ય સાર એ છે કે કાર્ય સમય પૂર્ણ થયા પછી કર્મચારીને કામ સંબંધિત કોલ અથવા ઇમેઇલનો જવાબ ન આપવાનો અધિકાર મળે.

કોઈ દબાણ નહીં, કોઈ દંડ નહીં—

માત્ર વ્યક્તિગત જીવનને સન્માન.

🔹 કર્મચારી કલ્યાણ સત્તામંડળ – અમલને સુનિશ્ચિત કરતું માળખું

જે કંપનીઓમાં 10 કરતાં વધુ કર્મચારીઓ હોય, ત્યાં બિલની જોગવાઈઓ અમલમાં રહે તેની દેખરેખ માટે એક વિશેષ સત્તામંડળ બનાવવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.

આ સત્તામંડળ કામ-જીવન સંતુલન અંગે અભ્યાસ પણ કરશે અને એમ્પ્લોયર-કર્મચારી વચ્ચેના નિયમો સ્પષ્ટ કરશે.

🔹 જરૂરથી વધારે કામ? તો ઓવરટાઇમ અનિવાર્ય

જો કાર્ય સમય બાદ કોઈ કામ આપવામાં આવે, તો તેના બદલામાં કર્મચારીને ઓવરટાઇમ મળવો જ જોઈએ—

આ બિલ એ નક્કી કરે છે.

પાછળથી વાંધો ઉઠાવવો કે શિસ્તભંગ ગણવો સંપૂર્ણપણે મનાઈ છે.

🔹 ડિજિટલ તણાવ ઘટાડવા માટે વિશેષ કેન્દ્રોની દરખાસ્ત

સ્ક્રીન પર સતત જડાયેલા રહેવાના કારણે તણાવ, ચિંતા અને માહિતીના ભાર જેવી સમસ્યાઓ વધી રહી છે.

આથી બિલમાં ‘ડિજિટલ ડિટોક્સ સેન્ટર’ અને કાઉન્સેલિંગ જેવી સુવિધાઓ ઉભી કરવાનું પણ સૂચવાયું છે—

જે આજના સમયમાં ખૂબ જ જરૂરી લાગે છે.

🔹 અન્ય દેશોમાં પહેલાથી જ અમલ

ફ્રાન્સ, પોર્ટુગલ, અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા કેટલાક દેશોએ આ પ્રકારના અધિકારો કર્મચારીઓને આપી દીધા છે.

આ બિલ ભારતને પણ તે જ દિશામાં આગળ વધારવાનો પ્રયાસ કરે છે.

બિલનું પાલન ન કરતી કંપનીઓ પર કુલ મહેનતાણા ખર્ચના 1% જેટલો દંડ થઈ શકે છે—

એક મજબૂત સંદેશ.

🔹 પ્રાઇવેટ મેમ્બર બિલ – પરંપરા અને વાસ્તવિકતા

પ્રાઇવેટ મેમ્બર બિલ એટલે કોઈ મંત્રી નહીં પરંતુ સામાન્ય સાંસદ દ્વારા રજૂ કરાયેલ બિલ.

આવા બિલો પર ચર્ચા તો ઘણી થાય છે,

પરંતુ પસાર બહુ ઓછાં થાય છે.

આઝાદી બાદ અત્યાર સુધી માત્ર 14 જ આવા બિલ કાયદો બની શક્યાં છે—અને 1970 પછી એકપણ નહીં.

સમાપન

‘રાઇટ ટુ ડિસ્કનેક્ટ બિલ’ માત્ર કામ બંધ કરવાનો અધિકાર નથી—

આ માનવીની માનસિક શાંતિ, પરિવાર સાથેનો સમય અને વ્યક્તિગત જીવનના સન્માનની વાત છે.

આપણા દેશમાં વર્ક-લાઇફ બેલેન્સની ચર્ચા હવે શરૂ થઈ રહી છે.

આ બિલ કદાચ તેની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું બની શકે—

કારણ કે અંતે કામ તો જીવનનો એક ભાગ છે,

પણ જીવન લાંબું  છે. ✨

માહિતી ઉપયોગી લાગે તો શેર કરજો...